GED Science – Independent,Dependent, and Control Variables

Bài Học Khoa Học: Các Biến Số (Variables)

Học Khoa Học: Các Biến Số (Variables)

Dành cho học sinh Việt Nam học chương trình Mỹ

Script Song Ngữ (Bấm vào từ để nghe & dịch)

0:00 - 0:09

In most science experiments you will have three variables: the independent variable, dependent variable and control variables.

Trong hầu hết các thí nghiệm khoa học, bạn sẽ có ba biến số: biến độc lập, biến phụ thuộc và các biến kiểm soát.

0:09 - 0:22

An independent variable also called the manipulated variable has the ability to stand alone. It is the variable you are changing or manipulating. In simple terms you change the independent variable. You will find it on the x-axis.

Biến độc lập, còn được gọi là biến thao tác, có khả năng đứng độc lập. Đó là biến số mà bạn đang thay đổi hoặc thao tác. Nói một cách đơn giản, bạn thay đổi biến độc lập. Bạn sẽ tìm thấy nó trên trục x.

0:22 - 0:41

The dependent variable also called the responding variable depends on the independent variable. It is the variable you are measuring. In simple terms the dependent variable is what you measure. You will find it on the y-axis.

Biến phụ thuộc còn được gọi là biến phản hồi, nó phụ thuộc vào biến độc lập. Nó là biến số mà bạn đang đo lường. Nói một cách đơn giản, biến phụ thuộc là những gì bạn đo lường. Bạn sẽ tìm thấy nó trên trục y.

0:41 - 0:50

Control variables are variables that need to remain constant for accurate results. Let's take a look at a simple example.

Các biến kiểm soát là những biến số cần được giữ nguyên (hằng số) để có kết quả chính xác. Hãy cùng xem qua một ví dụ đơn giản.

0:50 - 1:06

I would like to know if higher air pressure in my car tires will increase my gas mileage. I will test my car at 20 psi and then at 35 PSI and see if the miles per gallon changes.

Tôi muốn biết liệu áp suất không khí trong lốp xe ô tô cao hơn có làm tăng quãng đường đi được trên mỗi gallon xăng không. Tôi sẽ thử nghiệm xe ở mức 20 psi và sau đó ở mức 35 PSI để xem số dặm trên mỗi gallon có thay đổi không.

1:06 - 1:21

The different air pressure will be the independent variable, it is what I'm changing. Measuring the miles per gallon is the dependent variable, it's what I'm measuring. And driving the same car each time would be one control variable, this will help keep the results constant.

Áp suất không khí khác nhau sẽ là biến độc lập, đó là thứ tôi đang thay đổi. Việc đo số dặm trên mỗi gallon là biến phụ thuộc, đó là thứ tôi đang đo lường. Và việc lái cùng một chiếc xe trong mỗi lần thử sẽ là một biến kiểm soát, giúp giữ kết quả nhất quán.

1:21 - 1:35

So in summary the independent variable is what has changed, the dependent variable is what you measure and control variables are variables that don't change to help keep the results accurate. Remember kindness multiplies kindness. Thanks for watching.

Tóm lại, biến độc lập là thứ bị thay đổi, biến phụ thuộc là thứ bạn đo lường và các biến kiểm soát là những biến không thay đổi để giúp kết quả chính xác. Hãy nhớ, lòng tốt nhân lên lòng tốt. Cảm ơn vì đã xem.

Script Song Ngữ Từng Đoạn Nhỏ

0:00 - 0:14

To find the dependent variable in an experiment, that's always the data that you collect. And you can remember that because D for data. So what is the data being collected here? This data shows how screen brightness affects a phone's battery life.

Để tìm biến phụ thuộc trong một thí nghiệm, đó luôn là dữ liệu mà bạn thu thập. Và bạn có thể nhớ điều đó vì chữ D là Data (dữ liệu). Vậy dữ liệu đang được thu thập ở đây là gì? Dữ liệu này cho thấy độ sáng màn hình ảnh hưởng như thế nào đến thời lượng pin của điện thoại.

0:14 - 0:28

You can set your brightness to different amounts from 20 to 100%. Find out how many hours the battery lasts or the battery life. So again, what are we collecting here?

Bạn có thể chỉnh độ sáng ở các mức khác nhau từ 20 đến 100%. Tìm hiểu xem pin kéo dài bao nhiêu giờ hoặc thời lượng của pin. Vậy một lần nữa, chúng ta đang thu thập gì ở đây?

0:28 - 0:48

Well, if you set your brightness level to 20%. It looks like this battery is going to last about 16 hours. And that's the data that we collected. How many hours the phone lasts, or the battery life for the device. So this is the data that we're interested in.

Chà, nếu bạn để độ sáng ở mức 20%. Có vẻ như pin này sẽ trụ được khoảng 16 giờ. Và đó là dữ liệu mà chúng ta đã thu thập. Số giờ điện thoại hoạt động, hay thời lượng pin của thiết bị. Vì vậy, đây là dữ liệu mà chúng ta quan tâm.

0:48 - 1:00

And battery life is the dependent variable. Same thing as what we're finding out at the end of the experiment. Now, another way to find it if you're given a graph is you could just redraw these axes

Và thời lượng pin là biến phụ thuộc. Cũng giống như việc đó là kết quả chúng ta tìm ra ở cuối thí nghiệm. Bây giờ, một cách khác để tìm nó nếu bạn có một biểu đồ là bạn chỉ cần vẽ lại các trục này.

1:00 - 1:19

one for the y-axis, one for the x-axis, and then you can turn these into letters. The one that goes up and down, you could turn this into the letter D, and that's always where the dependent variable goes. So, just like we thought, battery life goes up and down.

một cho trục y, một cho trục x, và sau đó bạn có thể biến chúng thành các chữ cái. Trục hướng lên xuống (trục dọc), bạn có thể biến nó thành chữ D, và đó luôn là vị trí của biến phụ thuộc. Vì vậy, đúng như chúng ta nghĩ, thời lượng pin nằm trên trục lên xuống.

1:19 - 1:39

That's the dependent variable. But the one on the bottom, you could turn this into an I and that's the independent variable. So in this case, screen brightness, that's the thing on the bottom. That's the independent variable. So there we go. There's two ways to find the dependent variable.

Đó là biến phụ thuộc. Còn trục ở dưới cùng (trục ngang), bạn có thể biến thành chữ I và đó là biến độc lập. Trong trường hợp này, độ sáng màn hình là thứ nằm ở dưới cùng. Đó là biến độc lập. Vậy là xong. Có hai cách để tìm biến phụ thuộc.

1:39 - 1:57

Look for the data that you collect, or look for the thing that goes up and down on a graph. But how do you find the independent variable if you're not given a graph? Let's look at an example. Let's look at the word independent. If you're independent, then you have control and you can make changes that you want.

Tìm kiếm dữ liệu mà bạn thu thập, hoặc tìm thứ nằm trên trục lên xuống của biểu đồ. Nhưng làm thế nào để tìm biến độc lập nếu không có biểu đồ? Hãy xem một ví dụ. Hãy nhìn vào từ "độc lập" (independent). Nếu bạn độc lập, bạn có quyền kiểm soát và bạn có thể thay đổi theo ý muốn.

1:57 - 2:17

That's exactly what an independent variable is. It's the thing that you change in an experiment. So, let's see what it is for this one. Researchers study how background color affects reading speed. A screen's background color is changed between trials. But there it is.

Đó chính xác là ý nghĩa của biến độc lập. Nó là thứ mà bạn thay đổi trong một thí nghiệm. Hãy xem nó là gì trong ví dụ này. Các nhà nghiên cứu xem màu nền ảnh hưởng thế nào đến tốc độ đọc. Màu nền màn hình được thay đổi giữa các lần thử. Nó ở ngay đó.

2:17 - 2:36

They tell us the thing being changed is the background color of the screen. So automatically this is the independent variable, the thing that they're changing here. So A, that's the correct option. But, they've given a nice summary. So let's just double check and see what each of these things might be.

Họ cho ta biết thứ bị thay đổi là màu nền màn hình. Vậy tự động đây là biến độc lập, thứ mà họ đang thay đổi. Vì vậy A là đáp án đúng. Nhưng họ đã cho một bản tóm tắt rất hay. Nên hãy kiểm tra lại xem từng thứ này có thể là gì nhé.

2:36 - 2:57

The first one, 5 background colors are being used on the screen for reading. Well, they're choosing the background colors. Therefore, that is the independent variable. Okay. Next, the same font and size are used for the text. Now, they're choosing the font and the size. Doesn't that seem like something that they have control over?

Câu đầu tiên, 5 màu nền đang được dùng trên màn hình để đọc. Chà, họ đang tự chọn màu nền. Do đó, nó là biến độc lập. Ok. Tiếp theo, cùng một phông chữ và kích thước được dùng cho văn bản. Giờ họ đang chọn phông và cỡ chữ. Nghe có vẻ như đó là thứ họ có quyền kiểm soát nhỉ?

2:57 - 3:24

Well, the problem is they're the same, so they're not actually changing. Therefore, it can't be an independent variable when things are the same. These ones are called constants. Notice the word variable. it has the word vary in it and that means to change. So it definitely can't be a variable if it's the same of something.

Vấn đề là chúng giống nhau, nên thực ra chúng không hề thay đổi. Do đó, nó không thể là biến độc lập khi mọi thứ giữ nguyên. Những cái này được gọi là hằng số (constants). Chú ý từ "variable" (biến số), nó chứa từ "vary" nghĩa là thay đổi. Nên nó chắc chắn không thể là một "biến" nếu nó luôn giữ nguyên.

3:24 - 3:44

So those are just constants but they're not independent or dependent. They're just a separate thing. Okay. And then lastly, well whatever is being recorded, same thing as the data we collect. So this will be the dependent variable. And here we're collecting data on the time it takes somebody to read a page.

Vậy đó chỉ là các hằng số chứ không phải biến độc lập hay phụ thuộc. Chúng là một khái niệm riêng biệt. Ok. Và cuối cùng, bất cứ thứ gì đang được ghi lại, cũng chính là dữ liệu ta thu thập. Vậy đây sẽ là biến phụ thuộc. Và ở đây ta thu thập dữ liệu về thời gian một người đọc xong trang web.

3:44 - 4:08

So there we have that one. But again, the only thing that we changed as the experimenter were the background colors. So that's why this one is the independent variable. Okay. This time we're going to look at both independent and dependent variables. Which one is which here? Well, we know we control the independent. We know the dependent is the data we collect.

Vậy là ta đã tìm ra. Nhưng nhắc lại, thứ duy nhất ta thay đổi trong vai trò người làm thí nghiệm là màu nền. Đó là lý do nó là biến độc lập. Ok. Lần này ta sẽ tìm cả biến độc lập và phụ thuộc. Cái nào là cái nào ở đây? Chà, ta biết ta kiểm soát biến độc lập. Ta biết biến phụ thuộc là dữ liệu thu thập được.

4:08 - 4:28

So let's find both of these here. A study tests how water acidity affects shell strength in clams. Clams are raised in water with different pH levels (acidity), and shell strength is measured. All right. What are they controlling here? It looks to be the pH level or how acidic the water is that the clams are raised in.

Cùng tìm cả hai nhé. Một nghiên cứu xem độ axit của nước ảnh hưởng thế nào đến độ cứng vỏ ở trai/nghêu. Trai được nuôi trong nước có nồng độ pH (độ axit) khác nhau và đo độ cứng vỏ. Được rồi. Họ đang kiểm soát gì ở đây? Có vẻ là mức pH hoặc độ axit của nước nuôi trai.

4:28 - 4:52

So this is the thing that they're controlling. That's the independent variable. Okay. But then the dependent variable, the data they're collecting, same thing as what they're measuring. And in this case, it's the shell strength, how strong the clams' shells are. That's a tongue twister, but we found both of them here. So, let's go ahead and summarize these.

Vậy đây là thứ họ đang kiểm soát. Đó là biến độc lập. Ok. Tiếp theo là biến phụ thuộc, dữ liệu họ thu thập, cũng chính là thứ họ đang đo lường. Trong trường hợp này là độ cứng của vỏ, vỏ trai cứng đến mức nào. Khá trẹo lưỡi, nhưng ta đã tìm ra cả hai. Hãy thử tóm tắt lại nhé.

4:52 - 5:25

Experimenters changed the pH level and found out whether it affects the shell strength of the clams. So, that was the thing they changed. That's the data that they're interested in. So, both of those are the correct variables here. All righty. And one last one. Once again, we're finding the independent variable. Feel free to pause and try this one on your own. Okay. What are we changing or controlling in this experiment? Let's see.

Người làm thí nghiệm thay đổi độ pH và xem nó có ảnh hưởng độ cứng vỏ trai không. Vậy đó là thứ họ thay đổi. Đó là dữ liệu họ quan tâm. Vậy cả hai đều là các biến số đúng ở đây. Xong. Và một câu cuối nhé. Một lần nữa, ta đi tìm biến độc lập. Cứ thoải mái tạm dừng và tự làm thử. Ok. Ta thay đổi hay kiểm soát gì trong thí nghiệm này? Cùng xem nào.

5:25 - 5:58

Scientists tested how fertilizer affects plant growth. Four groups of corn plants were given 4 types of fertilizers. All plants were given the same amount of water and sunlight. After 30 days, the height of each plant was measured. Okay. What are they controlling in this experiment or changing? Well, you know it. It's the type of fertilizer that's being used, because they're choosing which fertilizer to give to which group of corn plants. So, that's the independent variable here – the thing you manipulate.

Các nhà khoa học thử xem phân bón ảnh hưởng sự lớn lên của cây ra sao. 4 nhóm cây ngô được bón 4 loại phân khác nhau. Mọi cây đều nhận cùng lượng nước và ánh sáng. Sau 30 ngày, đo chiều cao mỗi cây. Ok. Họ kiểm soát hay thay đổi gì ở đây? Chà, bạn biết mà. Đó là loại phân bón được dùng, vì họ đang chọn loại phân bón nào cho nhóm cây nào. Đó chính là biến độc lập – thứ mà bạn thao tác thay đổi.

5:58 - 6:43

Now, they're also controlling the amount of water and sunlight they give them. How come these aren't the independent variable? But just like we talked about, it's because those are given in the same amounts each time. They're not actually changing. So, these can't be the independent. They're the constants. And finally, the height of each plant that's being measured. That's the data that's being collected. So, the height of each plant is the dependent variable. But the main thing that we changed that was the type of fertilizer. So B, that's the correct option here.

Giờ họ cũng đang kiểm soát lượng nước và nắng chiếu vào cây. Tại sao chúng không phải biến độc lập? Như đã nói ở trên, đó là vì chúng được cung cấp cùng một lượng y như nhau mỗi lần. Chúng không hề thay đổi. Nên chúng không thể là biến độc lập. Chúng là các hằng số. Và cuối cùng, chiều cao cây đang được đo. Đó là dữ liệu thu thập. Nên chiều cao cây là biến phụ thuộc. Nhưng thứ cốt lõi ta đã thay đổi là loại phân bón. Nên B là đáp án đúng ở đây.

Luyện tập GED: Kéo - Thả

Câu 1/5

Passage (Đoạn văn tình huống)

Hướng dẫn: Bấm vào MỌI từ tiếng Anh ở Đoạn văn hoặc dưới Thẻ để nghe và xem dịch nghĩa theo ngữ cảnh. Cầm Kéo thả các thẻ bên dưới vào đúng ô (hoặc bấm chọn thẻ rồi bấm vào ô). Có 1 thẻ mồi nhử!

Independent Variable

Dependent Variable

Constants

Khu vực thẻ (Items)

Website Mua Chung Tool Giá Rẻ Nhất Việt Nam
Let’s Talk Unit 7A Eating Out

Let’s Talk Unit 7A Eating Out

Đề thi THPTQG môn Tiếng Anh năm học 2026